ေယာနယ္မွ ေရာင္းဒူး

ေတာင္သားအစ ပ်ဴက
ပုဂံျပည့္ရွင္ သမုဒၵရာဇ္မင္း၏ မိဖုရားမွာ စႏၵာေဒ၀ီျဖစ္သည္။စႏၵာေဒ၀ီ၏ေမာင္မွာ ပန္းပဲသမား ငစိန္႔ျဖစ္သည္။
ေမာင္ႏွမႏွစ္ေယာက္လံုး ပ်ဴလူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္သည္။သမုဒၵရာဇ္မင္းႀကီးကို တစ္ပါးသူကုန္းေခ်ာ၍
ငစိန္႔မွာ ေသမိန္႔ခ်ခံရသည္။ငစိန္႔ႏွင့္ေဆြမ်ိဳးမ်ားအားလံုး ပုဂံျပည္မွ ပခန္းႀကီးနယ္ သံဖိုႀကီးသို႔ေျပးရသည္။
ရွမ္းစစ္သည္တို႔လိုက္လာသည္။သည္မွေယာနယ္ေဒသဘက္သို႔ေျပးရသည္။ေတာင္ကုန္းေတာင္တန္းတို႔ကို ျဖတ္ေက်ာ္ရသည္။မိန္းမသားတို႔မွာ ပင္ပန္းလာသည္။သက္လံုမကြဲေစရန္ရင္မွာ တဘက္စည္းရေတာ့သည္။ေတာင္ႀကီးမွာပုန္း၍ေျပးရသျဖင့္ ၄င္းေတာင္ကို ပုန္းေတာင္ဟုေခၚခဲ့သည္။ပုန္းေတာင္အေနာက္ဘက္ေရာက္ေသာအခါ ရွမ္းစစ္သည္တို႔ေနာက္ဆုတ္သြားသည္ကို ငစိန္႔တို႔ျမင္ၾကသည္။ငစိန္႔တို႔၀မ္းသာလြန္း၍ ညာသံေပးသည္။ေျပးလည္းေျပးၾကသည္။ထိုေတာင္ကို ပုန္းညာေတာင္ဟုေခၚခဲ့သည္။ပုန္းေတာင္ပုန္းညာမွသည္ ေနာက္ကာလၾကာေသာအခါ (ပံုေတာင္။ပံုညာ)
ဟူ၍ ေျပာင္းလဲေခၚလာၾကသည္မွာ ယေန႔အထိျဖစ္သည္။ ရွမ္းစစ္သည္ကိုေၾကာက္၍ ေရွာင္ရင္းတိမ္းရင္း ေျပးရင္းလႊားရင္း စကားတစ္မ်ိဳးထြင္၍ေျပာၾကသည္။လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးကဲ့သို႔လည္း အသြင္ေဖ်ာက္၍ေနၾကသည္။ထိုမွစ၍ေတာင္သားစကား၊ေတာင္သားလူမ်ိဳးဟူ၍ ျဖစ္ေပၚလာရပါသည္။ေယာနယ္ေဒသတြင္ ေတာင္သားတို႔မူရင္းဇာတိမွာ ထီးလင္းၿမိဳ႕နယ္၊သံပုရာေက်းရြာအေနာက္ဘက္စခန္းျဖစ္သည္။ထိုစဥ္ကယင္းေနရာကို ေရာင္းျပားရြာဟုေခၚခဲ့သည္။ ၄င္းေဒသမွစ၍ ေတာင္သားလူမ်ိဳးတို႔ အျခားေနရာဆီသို႔ပ်ံ႕ႏွ႔ံသြားခဲ့ပါသည္။သံပုရာေက်းရြာသည္ ေရွးက်ေသာ ေတာင္သားေဒသဆိုလွ်င္မမွာႏိုင္ပါ။
၀တ္စားဆင္ယင္မူ
ေတာင္သားအမ်ိဳးသားတို႔မွာ ျမန္မာကဲ့သို႔ ၀တ္စားဆင္ယင္ပါသည္။ေတာင္သားအမ်ိဳးသမီးတို႔မွာ ထဘီအျဖဴထည္သက္သက္ကိုသာ ၀တ္ဆင္ပါသည္။ထဘီမွာဗမာအမ်ိဳးသမီးအခ်ိဳ႕၀တ္ဆင္ေသာ စကတ္ႏွင့္တူပါသည္။ကိုယ္ကာယအထက္ပိုင္းတြင္မည္းတဘက္(မည္းေစာင္ရွည္)ကိုခ်ိဳင္းေအာက္မွလွ်ိဳ၍ရစ္ပတ္ကာ ရင္သားကိုဖံုးမိေအာင္စည္းပါသည္။အနီေရာင္တဘက္ဆိုလွ်င္ အပ်ဳိ၊ အမည္းေရာင္တဘက္ဆိုလွ်င္အအိုဟူ၍ တဘက္စအေရာင္ကိုၾကည့္ၿပီး အပ်ိဳ၊အအို ခြဲျခားသိႏိုင္ပါသည္။ရွစ္စစ္သည္ကိုေၾကာက္၍ ေတာင္ေပၚမွာေျပးရစဥ္က သက္လံုမကြဲေအာင္ ရင္မွာတဘက္စည္းရသည္ကို အၿမဲသတိရေစရန္ ထိုကဲ့သို႔ရင္မွာတဘက္စည္းထားျခင္းျဖစ္သည္။ထီးလင္းၿမိဳ႕နယ္၊၀က္သက္ေက်းရြာတြင္ ရိုးရာ၀တ္စံုအၿမဲ၀တ္ဆင္ေသာ ေတာင္သားအမ်ိဳးသမီးတို႔မွာ ေန႔ႀကီးရက္ႀကီးမ်ားႏွင့္ဘုရားပြဲေတာ္၊မ်ားတြင္ ရိုးရာ၀တ္စံု၀တ္ၾကပါသည္။